Mì Quảng, bún bò Huế, cao lầu: ăn gì dọc miền Trung

Ẩm thực miền Trung nổi tiếng đậm đà, cay nồng và nhiều tầng hương vị, từ màu vàng nghệ của mì Quảng đến sắc đỏ sả ớt của bún bò Huế. Chỉ trong một chuyến đi ngắn qua Đà Nẵng, Hội An và Huế, bạn có thể nếm ba món sợi khác hẳn nhau dù các thành phố nằm khá gần. Bài viết giúp bạn phân biệt từng món và chọn đúng nơi, đúng bữa để thưởng thức.

Món nên thử

Trước khi đi vào từng món, đây là cách phân biệt nhanh bộ ba món sợi nổi tiếng nhất:

• Mì Quảng: sợi mì dẹt, bản vừa; nước dùng nghệ rất ít, chỉ xâm xấp; ăn kèm bánh tráng mè và rau sống. Ăn như món trộn.
• Bún bò Huế: sợi bún tròn, to; nước dùng nhiều, nóng, thơm sả và mắm ruốc, màu đỏ từ ớt. Ăn như món nước.
• Cao lầu: sợi mì vàng, dày và dai; gần như không có nước dùng, chỉ một ít nước sốt dưới đáy tô; ăn với thịt xá xíu và tóp mỡ giòn. Ăn như món trộn khô.

Mì Quảng – Đà Nẵng và Quảng Nam

Mì Quảng có nguồn gốc từ Quảng Nam và phổ biến khắp Đà Nẵng. Sợi mì làm từ bột gạo, có loại trắng và loại vàng nghệ. Phần nước lèo được nấu từ xương, nêm nghệ, chan vừa đủ thấm mì. Nhân phổ biến gồm tôm, thịt heo, trứng cút, ngoài ra còn có mì Quảng gà, cá lóc hay ếch tùy nơi. Trên mặt rắc đậu phộng rang, ăn kèm bánh tráng mè nướng bẻ vụn và rổ rau sống. Đây là món điển hình cho bữa sáng hoặc bữa trưa. Bạn dễ tìm ở các chợ, quán bình dân trong khu trung tâm Đà Nẵng và các thị trấn ở Quảng Nam.

Cách ăn: bẻ bánh tráng vào tô, cho rau, vắt chanh, thêm ớt rồi trộn đều. Đừng ngạc nhiên khi tô mì có ít nước — đó là đặc trưng, không phải người bán chan thiếu.

Bún cá – Đà Nẵng

Món sáng rất được người Đà Nẵng ưa chuộng. Chả cá và cá tươi (thường ướp nghệ) ăn với bún, nước dùng ninh từ xương cá, nấu thêm bí đỏ, dứa và cà chua nên có vị ngọt thanh, hơi chua nhẹ. Hợp với người không ăn cay nhiều hoặc trẻ nhỏ. Có thể tìm ở các khu chợ và quán ăn sáng trong nội thành.

Bánh tráng cuốn thịt heo – Đà Nẵng

Thịt heo luộc thái mỏng cuốn với bánh tráng, rau sống, dưa leo, chấm mắm nêm đậm đà. Thích hợp cho bữa trưa hoặc chiều, nhất là khi đi theo nhóm hay gia đình. Nếu chưa quen mắm nêm, bạn có thể hỏi xin nước mắm pha thay thế.

Cao lầu – Hội An

Cao lầu được xem là đặc sản riêng của Hội An, khó tìm được bản đúng vị ở nơi khác do sợi được làm bằng nước giếng cổ và nước tro, tạo nên độ dai đặc biệt. Sợi mì dày, màu vàng, dai và hơi giòn. Tô cao lầu gồm sợi mì, thịt xá xíu, rau sống, giá và tóp mỡ chiên giòn, rưới một chút nước sốt mặn ngọt. Ăn ngon vào bữa trưa sau buổi sáng dạo phố cổ. Món này có nhiều ở khu phố cổ và chợ Hội An.

Cơm gà Hội An

Cơm được nấu với nghệ (thường cả nước luộc gà) nên vàng và thơm. Gà xé phay trộn hành tây, rau răm, nước mắm, ăn kèm đu đủ bóp và nước súp nhỏ. Món nhẹ nhàng, hợp khẩu vị trẻ em và khách quốc tế, thường được chọn cho bữa trưa hoặc tối sau khi đi bộ khám phá phố cổ.

Bánh mì Hội An

Ổ bánh mì giòn với pa tê, thịt, chả, rau thơm và nước sốt riêng của từng nơi. Đây là lựa chọn nhanh gọn cho bữa sáng hoặc mang theo khi đạp xe ra làng rau, ra biển.

Bún bò Huế – Huế

Nước dùng ninh từ xương bò, xương heo, hành tây, thơm sả và mắm ruốc, lớp dầu điều ớt tạo màu đỏ đặc trưng. Sợi bún to, tròn. Tô bún đầy đủ có thể gồm bắp bò, giò heo, chả lụa, chả cua, huyết; ăn kèm rau sống, bắp chuối bào, giá, chanh và ớt. Vị cay nồng, đậm, ăn ấm bụng vào buổi sáng, đặc biệt những ngày mưa. Ở Huế, món này có mặt khắp các con phố, chợ và quán vỉa hè.

Mẹo: nếu sợ cay, hãy dặn ít ớt hoặc bỏ sa tế; mắm ruốc thường được để riêng để khách tự nêm.

Bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc – Huế

Bộ ba bánh hấp xứ Huế làm từ bột gạo hoặc bột năng. Bánh bèo là những chén bánh nhỏ rắc tôm chấy, tóp mỡ, chan nước mắm; bánh nậm gói lá dong mềm mịn; bánh lọc trong suốt, nhân tôm thịt dai giòn. Thường ăn như món khai vị, ăn xế chiều hoặc gọi nhiều đĩa chia nhau theo nhóm.

Cơm hến – Huế

Món bình dân của người Huế: cơm nguội trộn hến xào, rau sống, đậu phộng rang, tóp mỡ, bánh tráng nướng, ớt và mắm ruốc, chan nước hến. Vị cay, mặn, bùi, khá lạ miệng. Phù hợp cho bữa sáng hoặc ăn vặt.

Mẹo thưởng thức

Gợi ý theo lộ trình Đà Nẵng – Hội An – Huế

• Đà Nẵng: bữa sáng chọn bún cá hoặc mì Quảng; trưa thử bánh tráng cuốn thịt heo. Mì Quảng có thể ăn trước khi đi Ngũ Hành Sơn hay bán đảo Sơn Trà.
• Hội An (cách Đà Nẵng khoảng 45 phút đường bộ): sáng ăn bánh mì, trưa ăn cao lầu, tối thử cơm gà. Nên dành ít nhất một bữa trưa cho cao lầu ở phố cổ.
• Huế: sáng nhất định phải có bún bò Huế; xế chiều gọi bánh bèo, bánh nậm, bánh lọc; nếu ở thêm ngày, thử cơm hến cho bữa sáng.

Nếu chỉ có một ngày cho mỗi món chính: mì Quảng ở Đà Nẵng, cao lầu ở Hội An, bún bò ở Huế — đúng món, đúng nơi.

Cách gọi món

• Ở quán bình dân, thường chỉ cần nói tên món và số tô, ví dụ "hai tô mì Quảng tôm thịt". Có thể gọi tô thường hoặc tô đặc biệt (nhiều nhân hơn).
• Rau sống, chanh, ớt thường để sẵn trên bàn, bạn tự lấy theo khẩu vị.
• Khách quốc tế hoặc trẻ nhỏ nên dặn không cay khi gọi bún bò Huế.
• Người ăn chay có thể tìm mì Quảng chay, bún Huế chay ở các quán chay, đặc biệt vào ngày rằm và mùng một âm lịch.

Giờ ăn

• Các món sợi như bún bò, mì Quảng, bún cá bán nhiều nhất vào buổi sáng, khoảng từ 6 giờ đến giữa buổi sáng; nhiều quán nhỏ hết hàng sớm.
• Cao lầu, cơm gà phục vụ cả trưa và tối ở khu phố cổ Hội An.
• Bánh bèo, bánh lọc thường bán từ trưa đến chiều tối.

Giá tham khảo

• Một tô mì Quảng, bún cá hay bún bò Huế ở quán bình dân thường vào khoảng vài chục nghìn đồng, tô đặc biệt cao hơn.
• Cao lầu và cơm gà ở khu phố cổ Hội An có thể đắt hơn ngoài phố cổ.
• Món ăn vặt như bánh bèo, cơm hến, bánh mì thường rẻ, phù hợp ăn nhiều món nhỏ.
• Nên hỏi giá trước ở nơi không có bảng giá, nhất là khu đông khách du lịch.

Lưu ý thêm

• Chọn quán đông khách địa phương, thức ăn được nấu và bán liên tục.
• Mang theo tiền mặt mệnh giá nhỏ; nhiều quán bình dân chưa nhận thẻ.
• Mùa mưa miền Trung (khoảng cuối thu đến đầu đông) là lúc một tô bún bò hay mì Quảng nóng hổi càng thêm ngon.

Kết bài

Đi dọc miền Trung là dịp để thấy ba món ăn kể ba câu chuyện khác nhau: mì Quảng mộc mạc, cao lầu riêng biệt và bún bò Huế đậm đà. Hãy ăn đúng món ở đúng nơi, hỏi thêm người địa phương về cách ăn, và bạn sẽ mang về một hành trình đáng nhớ không chỉ bằng cảnh đẹp mà cả bằng vị giác.