Ăn sáng phố cổ Hà Nội: từ chợ Đồng Xuân đến cà phê trứng

Buổi sáng ở phố cổ Hà Nội bắt đầu từ rất sớm. Bếp than đỏ lửa, nồi nước dùng sôi lăn tăn và tiếng rao lẫn trong tiếng xe máy. Ẩm thực nơi đây không cầu kỳ, nhưng tinh tế trong từng bát nước dùng trong và từng lá bánh mỏng. Muốn hiểu người Hà Nội, cách dễ nhất là dậy sớm, đi bộ một vòng và ăn sáng như họ.

Bài viết gợi ý một lộ trình đi bộ: bắt đầu quanh chợ Đồng Xuân, ghé các hàng bánh cuốn, phở, bánh mì đồ nguội, rồi kết thúc bằng một tách cà phê trứng. Bạn có thể đi trọn trong khoảng 2–3 tiếng, tuỳ sức ăn và tốc độ dạo phố.

Khởi động: nhịp sáng quanh chợ Đồng Xuân

Từ tờ mờ sáng, các tuyến phố quanh chợ Đồng Xuân đã có tiểu thương sơ chế nguyên liệu, chuyển hàng và bày sạp. Đây là lúc thấy rõ nhất "hậu trường" của ẩm thực phố cổ: rau thơm được bó, thịt được pha lóc, bánh được tráng. Nếu dậy được thật sớm, bạn có thể đi bộ thêm một đoạn về phía chợ đầu mối Long Biên để xem rau củ, trái cây, thịt cá được tập kết và phân loại. Nhiều sạp ở khu chợ bắt đầu thu dọn khi trời sáng hẳn, khoảng giữa buổi sáng, nên đi sớm sẽ đáng công hơn.

Lưu ý: khu chợ đầu mối chen chúc xe chở hàng, hãy đi sát lề, tránh đứng giữa lối đi và hỏi ý kiến trước khi chụp ảnh cận mặt tiểu thương.

Món nên thử

Bánh cuốn nóng

Lá bánh tráng từ bột gạo mỏng như lụa, cuốn nhân thịt băm và mộc nhĩ, rắc hành phi, ăn kèm chả lụa và nước chấm chua ngọt. Ngon nhất khi bánh vừa tráng xong, còn hơi ấm và mềm. Đây là món mở màn lý tưởng vì nhẹ bụng. Hãy tìm những hàng có nồi tráng bánh đặt ngay mặt tiền trong các phố quanh chợ Đồng Xuân và khu Hàng Bồ, Hàng Gà: nhìn người tráng bánh tại chỗ là dấu hiệu bánh tươi.

Xôi thập cẩm

Xôi dẻo phủ đủ thứ: pate, chả, thịt kho, trứng, ruốc, hành phi. Món này chắc bụng, tiện mang theo khi đi dạo. Các gánh xôi và hàng xôi nhỏ thường bán từ rất sớm và hết nhanh, hay gặp ở đầu ngõ, góc chợ.

Bún mọc

Nước dùng thanh, ninh từ xương, thả viên mọc (giò sống viên) mềm, thêm chả, sườn non và rau thơm. Vị nhẹ nhàng, hợp với người không ăn được cay hay đồ nhiều dầu mỡ, kể cả trẻ nhỏ. Bún mọc phổ biến ở các hàng bún buổi sáng trong phố cổ.

Phở bò

Món không thể thiếu. Nước dùng trong, thơm quế hồi, gừng nướng, bánh phở mềm, thịt bò tái hoặc chín. Người Hà Nội ăn phở chủ yếu vào bữa sáng, nên nhiều hàng đông nhất từ khoảng 6h đến 8h. Bạn có thể vắt chanh, thêm chút ớt, giấm tỏi theo khẩu vị, nhưng hãy nếm nước dùng trước để cảm nhận vị gốc. Khu phố cổ có rất nhiều hàng phở, từ quán vỉa hè đến cửa hàng lâu năm.

Phở cuốn và phở chiên phồng

Nếu còn sức, hãy thử biến tấu của phở: bánh phở để nguyên tấm cuốn thịt bò xào và rau thơm, chấm nước mắm chua ngọt; hoặc bánh phở cắt miếng chiên phồng giòn, rưới thịt bò xào rau. Hai món này tập trung nhiều ở khu ven Hồ Trúc Bạch, cách phố cổ một quãng đi bộ hoặc vài phút đi xe. Đây là lựa chọn hay cho nhóm đông muốn gọi nhiều món ăn chung.

Bánh mì đồ nguội

Khác với bánh mì kẹp quen thuộc, bánh mì đồ nguội kiểu Hà Nội được ăn trên đĩa: pate, dăm bông, xúc xích, thường làm thủ công, xếp cạnh ổ bánh mì nướng giòn. Đây là dấu ấn của ẩm thực phố cổ chịu ảnh hưởng Pháp từ giữa thế kỷ trước. Phố Hàng Gà và khu lân cận có những tiệm đồ nguội lâu đời, có nơi hoạt động từ cuối thập niên 1940. Hãy chọn tiệm nướng bánh tại chỗ, ruột đặc, vỏ giòn.

Bò sốt vang

Cũng thường có ở các tiệm đồ nguội: thịt và gân bò hầm lâu với rượu vang và gia vị đến khi mềm, nước sốt sánh, màu nâu đỏ tự nhiên. Chấm bánh mì nướng giòn vào sốt là cách ăn được nhiều người yêu thích. Món này khá đậm và no, hợp làm bữa sáng muộn hoặc chia sẻ cùng người đi chung.

Cà phê trứng

Điểm kết thúc ngọt ngào. Lòng đỏ trứng đánh bông với đường và sữa đặc thành lớp kem mịn, phủ lên cà phê đen đậm. Uống nóng thì đặt cốc trong bát nước ấm, uống lạnh cũng có. Vị béo, ngọt, thơm, hơi giống món tráng miệng. Cà phê trứng có mặt ở nhiều quán trong phố cổ và quanh Hồ Hoàn Kiếm, nhiều nơi nằm trong ngõ nhỏ hoặc trên tầng cao nhìn ra phố.

Mẹo thưởng thức

Giờ đến để tránh đông

• 5h–6h30: thời điểm đẹp để ngắm chợ và ăn bánh cuốn, xôi khi mọi thứ vừa ra lò.
• Khoảng 7h–8h30: giờ cao điểm của dân văn phòng và học sinh. Các hàng phở, bánh mì nổi tiếng có thể phải chờ 10–15 phút.
• Sau 8h30: chợ thưa dần, phố đông lên. Cà phê trứng nên uống sớm hoặc đầu giờ chiều để có chỗ ngồi thoải mái.
• Một số hàng bán đến khi hết hàng, đi muộn có thể hụt món.

Chọn quán theo nhu cầu

• Gia đình có trẻ nhỏ: ưu tiên quán có ghế ngồi trong nhà, món nhẹ như bánh cuốn, bún mọc, phở chín.
• Muốn trải nghiệm đời thường: ngồi ghế nhựa vỉa hè, nơi người địa phương ăn đông là dấu hiệu tốt.
• Đi nhóm, muốn ăn nhiều món: gọi mỗi món một phần rồi chia nhau, để còn bụng cho chặng tiếp theo.
• Khách quốc tế ngại vệ sinh: chọn hàng có bếp sạch sẽ, nguyên liệu được che đậy, bát đũa tráng nước nóng.

Cách gọi món

• Nhiều quán chỉ bán một món chính, bạn chỉ cần nói số lượng: "cho hai bát phở bò tái".
• Phở thường có lựa chọn tái (thịt chín tái), chín hoặc tái chín; có thể xin thêm hành, quẩy.
• Không ăn được hành, rau thơm hay cay, hãy dặn ngay khi gọi.
• Đồ uống như trà đá thường có sẵn với giá rẻ.

Giá tham khảo

• Bánh cuốn, xôi, bún: thường khoảng 25.000–50.000 đồng/suất.
• Phở bò: phổ biến khoảng 40.000–80.000 đồng/bát, tuỳ quán và loại thịt.
• Bánh mì đồ nguội: từ vài chục nghìn đến trên trăm nghìn đồng/suất tuỳ món gọi; bò sốt vang thường ở mức trung bình–cao trong thực đơn.
• Cà phê trứng: khoảng 30.000–60.000 đồng/cốc.
• Mang theo tiền mặt mệnh giá nhỏ, nhiều hàng vỉa hè chưa nhận thẻ. Hỏi giá trước nếu thực đơn không ghi rõ.

An toàn khi đi bộ

Vỉa hè phố cổ hẹp và thường bị chiếm dụng, bạn sẽ phải đi xuống lòng đường. Khi băng qua đường, đi chậm và quan sát xe máy. Nếu đi bộ ra cầu Long Biên ngắm bình minh, lối đi bộ khá hẹp, hãy cẩn thận với xe máy chạy nhanh.

Lời kết

Một buổi sáng ở phố cổ Hà Nội không cần lịch trình cầu kỳ: chỉ cần dậy sớm, mang giày thoải mái và để bụng đói. Từ hàng bánh cuốn nghi ngút khói đến tách cà phê trứng béo ngậy, mỗi chặng là một lát cắt nhỏ của nhịp sống thủ đô. Ăn chậm, ngồi lâu một chút và ngắm phố, bạn sẽ hiểu vì sao người Hà Nội quý bữa sáng đến vậy.