Bánh canh cá Nhơn Trạch, Đồng Nai: Hương vị bột gạo miệt sông nước

Lần đầu nghe một người bạn gốc Long Thành kể về bánh canh cá Nhơn Trạch, tôi nghĩ đơn giản đó chỉ là một tô bánh canh như bao nơi khác. Nhưng khi vượt sông sang Nhơn Trạch, Đồng Nai, ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp và húp thìa nước đầu tiên, tôi mới hiểu vì sao món ăn dân dã này từng được ghi lại trong Địa chí Đồng Nai. Sợi bánh làm từ bột gạo, nước dùng đục sánh, thịt cá lóc đồng ngọt chắc — một hương vị mộc mạc mà rất khó quên.

Thời điểm đẹp nhất để đến Nhơn Trạch

Nhơn Trạch mang khí hậu nhiệt đới gió mùa của miền Đông Nam Bộ, chia thành hai mùa rõ rệt:

• Mùa khô (khoảng tháng 12 đến tháng 4): trời nắng ráo, đường sá khô thoáng, rất hợp để chạy xe máy dọc các con rạch và ghé quán ăn ven đường. Tháng 12 đến tháng 2 là lúc dễ chịu nhất vì sáng sớm và chiều tối hơi se mát.
• Mùa mưa (khoảng tháng 5 đến tháng 11): mưa thường đổ ào vào buổi chiều rồi tạnh nhanh. Với tôi, một tô bánh canh nóng hổi sau cơn mưa chiều lại là trải nghiệm đáng nhớ nhất.
• Dịp Tết Nguyên đán: nhiều hàng quán nghỉ vài ngày đầu năm, bạn nên tránh mùng 1 đến mùng 4 nếu mục đích chính là đi ăn.

Về giờ giấc, nhiều hàng bánh canh cá ở vùng này bán buổi chiều, có nơi bán sáng. Tôi thường đến khoảng 15–17 giờ để vừa kịp lúc nồi nước dùng ngon nhất.

Di chuyển đến Nhơn Trạch, Đồng Nai

Từ TP.HCM

• Qua phà Cát Lái: đây là cách tôi thích nhất. Từ khu vực Thủ Đức, bạn chạy xe máy xuống bến phà, vượt sông Đồng Nai chỉ mất ít phút và cập bờ ngay địa phận Nhơn Trạch. Cảm giác đứng trên phà nhìn sông nước mênh mông là một phần của chuyến đi.
• Theo cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây: phù hợp nếu bạn đi ô tô, rời cao tốc ở nút giao gần Nhơn Trạch hoặc Long Thành.
• Xe buýt và xe công nghệ: có các tuyến xe buýt nối TP.HCM với Nhơn Trạch, Long Thành; xe công nghệ cũng hoạt động nhưng giá khá cao cho quãng đường dài.

Đi lại tại chỗ

Các điểm ăn uống nằm rải rác ở nhiều xã, nên xe máy là lựa chọn linh hoạt nhất. Bạn có thể thuê xe ở TP.HCM rồi chạy sang, hoặc gọi xe ôm công nghệ cho từng chặng ngắn.

Điểm tham quan nổi bật

• Phà Cát Lái và sông Đồng Nai: Chuyến phà ngắn ngủi cho bạn ngắm trọn khúc sông rộng, tàu thuyền tấp nập. Đi vào lúc chiều muộn, ánh nắng vàng trải trên mặt nước rất đẹp.
• Kênh rạch quanh sông Đồng Môn và rạch Ông Kèo: Đây chính là vùng nước đã nuôi dưỡng những con tép, con cá lóc đồng làm nên danh tiếng bánh canh nơi đây. Chạy xe chầm chậm dọc các con đường ven rạch, bạn sẽ thấy dừa nước, ruộng vườn và nhịp sống quê yên ả.
• Khu vực cù lao ven sông Đồng Nai: Một số cù lao thuộc Nhơn Trạch có không gian xanh mát, vườn cây và quán nước ven sông. Đây là chỗ lý tưởng để nghỉ chân trước khi đi ăn.
• Chợ Phước Thiền: Ghé chợ quê buổi sáng để xem bà con bày bán cá đồng, rau vườn, bánh trái. Khu trung tâm Phước Thiền cũng là nơi tập trung nhiều hàng bánh canh cá được người địa phương ưa chuộng.
• Thị trấn Long Thành: Cách Nhơn Trạch không xa, Long Thành có nhiều quán bánh canh cá đông khách, đặc biệt quanh khu vực cầu Quản Thủ. Bạn có thể kết hợp ăn thử để so sánh hương vị hai nơi.
• Rừng ngập mặn phía nam Nhơn Trạch: Vùng giáp ranh các con sông lớn đổ ra biển có những dải rừng ngập mặn, phù hợp với ai thích khung cảnh hoang sơ. Nên hỏi người dân về đường đi và thời điểm nước lên xuống.
• Biên Hòa và Cù lao Phố: Nếu còn thời gian, hãy lên Biên Hòa — nơi chợ Đồn từng nổi tiếng với bánh canh đầu cá — để thấy món bánh canh gắn bó với cả vùng Đồng Nai như thế nào.

Ẩm thực nên thử

Bánh canh cá lóc sợi bột gạo

Điều làm tôi ấn tượng nhất là sợi bánh. Ngày xưa, bánh canh ở Đồng Nai đều làm từ bột gạo: từng gia đình tự ngâm gạo, xay bột rồi cán, cắt sợi. Sợi bột gạo nguyên chất khi nấu tiết ra tinh bột, khiến nước dùng đục và sền sệt, ăn dẻo và thơm mùi gạo. Khác hẳn loại sợi bột lọc trong, dai giòn mà ta hay gặp ở thành phố — người lớn tuổi ở đây hay chê loại đó ăn nhạt nhẽo.

Cá dùng chủ yếu là cá lóc đồng: con không to nhưng da đen bóng, thịt chắc và ngọt. Tô bánh canh được dọn ra nóng hổi, tôi vắt thêm chút chanh, rắc tiêu, hành lá, vài lát ớt đỏ và thêm ít nước mắm nguyên chất. Vậy là đủ một bữa no lòng.

Đầu cá, ruột cá lóc

Một số hàng bán riêng đầu cá và ruột cá lóc — món khoái khẩu của dân nhậu địa phương. Nếu bạn không ngại mùi vị đặc trưng, hãy gọi thêm một phần để ăn kèm.

Nên ăn ở đâu?

Không cần tìm quán nổi tiếng, bạn chỉ cần để ý các khu vực sau:

• Trung tâm xã Phước Thiền và các xã lân cận như Phú Hội, Long Tân.
• Khu vực quanh cầu Quản Thủ, thị trấn Long Thành.
• Gần các khu công nghiệp Nhơn Trạch, nơi có nhiều quán bình dân phục vụ công nhân, giá mềm.

Mẹo của tôi: quán nào bàn ghế thấp, đông người địa phương ngồi chen nhau là quán đáng thử. Giá một tô thường ở mức bình dân, khoảng vài chục nghìn đồng.

Lưu trú

Nhơn Trạch không phải điểm du lịch nghỉ dưỡng, nhưng vì có nhiều khu công nghiệp nên chỗ ở khá sẵn:

• Ngân sách thấp: nhà nghỉ, phòng trọ ngắn ngày quanh các khu công nghiệp và trục đường chính, giá phải chăng, tiện ra quán ăn.
• Tầm trung: khách sạn nhỏ ở khu trung tâm Nhơn Trạch hoặc thị trấn Long Thành, phòng sạch sẽ, có chỗ để xe.
• Muốn tiện nghi hơn: nhiều người chọn ở lại TP.HCM (khu Thủ Đức) rồi đi về trong ngày, hoặc nghỉ tại Biên Hòa nếu muốn kết hợp tham quan thêm.

Kinh nghiệm & lưu ý

• Hỏi giờ bán trước: nhiều hàng chỉ bán buổi chiều và hết là dọn, đến quá muộn dễ về tay không.
• Tránh giờ cao điểm: sau giờ tan ca, quán gần khu công nghiệp rất đông, có lúc không còn chỗ ngồi.
• Mang theo tiền mặt: quán bình dân thường không nhận thẻ; chuyển khoản tuỳ nơi.
• Cẩn thận xương cá: cá lóc đồng có thể còn xương dăm, ăn chậm rãi, nhất là khi cho trẻ nhỏ ăn.
• Kiểm tra lịch phà: phà Cát Lái có thể đông vào cuối tuần và dịp lễ; nên dự phòng thời gian.
• Chống nắng, mang áo mưa: tuỳ mùa, chạy xe máy ở miền quê cần chuẩn bị đầy đủ.
• Hỏi người địa phương: chỉ một câu hỏi thăm ở chợ hay quán nước là bạn biết ngay hàng bánh canh nào đang được ưa chuộng.

Rời Nhơn Trạch vào lúc hoàng hôn, tôi vẫn còn nhớ vị ngọt của cá lóc đồng hoà trong nước dùng sánh đặc mùi gạo. Bánh canh cá không cầu kỳ, nhưng nó kể cho tôi nghe câu chuyện về một miền sông rạch hiền hoà của Đồng Nai. Nếu có dịp đi về phía đông TP.HCM, hãy dành một buổi chiều cho tô bánh canh này.