Cà phê nhà cổ Hà Nội: lộ trình ngắm kiến trúc Pháp và nhà ống

Hà Nội là một trong số ít thành phố châu Á còn giữ được nhiều lớp kiến trúc: nhà ống hẹp và sâu của Phố Cổ, biệt thự thời Pháp và những tòa nhà Art Deco gọn gàng ở phía nam Hồ Hoàn Kiếm. Nhiều ngôi nhà trong số đó nay đã thành quán cà phê. Bạn có thể ngồi ngay bên trong một công trình lịch sử, gọi một ly cà phê và quan sát trần nhà, cầu thang, cửa chớp ở khoảng cách rất gần. Bài này gợi ý cách đọc kiến trúc khi đi bộ và một lộ trình nhẹ nhàng, hợp với cả gia đình lẫn khách tự túc.

Thời điểm đẹp nhất

• Mùa thu (khoảng tháng 9–11) là lúc dễ chịu nhất. Trời hanh, nắng nhẹ, đi bộ lâu không mệt, ánh sáng cũng đẹp khi chụp mặt tiền.
• Mùa xuân (khoảng tháng 2–4) mát mẻ nhưng hay có mưa phùn và độ ẩm cao. Lúc này ngồi trong quán nhìn ra phố lại rất có không khí.
• Mùa hè (tháng 5–8) nóng và nhiều mưa rào. Nên đi bộ vào sáng sớm hoặc chiều muộn, buổi trưa thì nghỉ trong các quán có trần cao.
• Mùa đông (tháng 12–1) lạnh và ẩm. Đây là mùa hợp với cà phê nóng và những căn phòng nhỏ ấm cúng.
• Trong ngày, sáng sớm là lúc phố vắng nhất, dễ nhìn toàn bộ mặt tiền mà không bị xe máy và biển hiệu che khuất. Chiều muộn cho ánh nắng vàng, rất hợp với tường vôi vàng của các biệt thự.

Di chuyển

• Từ sân bay Nội Bài vào trung tâm, bạn có thể đi taxi, xe công nghệ hoặc xe buýt sân bay. Quãng đường khoảng 30 km, thời gian tùy mật độ giao thông.
• Trong khu trung tâm, cách tốt nhất là đi bộ. Phố Cổ và khu phố Pháp nằm sát nhau, cùng bao quanh Hồ Hoàn Kiếm, nên đi bộ giữa hai khu chỉ mất khoảng 10–20 phút.
• Xích lô là cách hay để ngắm mặt tiền từ góc nhìn thấp, chậm rãi. Nên thỏa thuận rõ giá và lộ trình trước khi lên xe.
• Với chặng xa hơn như Tây Hồ hay khu Ba Đình, bạn có thể gọi xe ôm công nghệ hoặc taxi.
• Phố Cổ nhỏ, vỉa hè thường bị xe máy và hàng quán chiếm chỗ. Gia đình có trẻ nhỏ nên dùng địu thay cho xe đẩy.

Điểm tham quan nổi bật

Trước khi đi, hãy làm quen với ba kiểu nhà chính để nhận ra chúng ngay trên phố:

• Nhà ống: mặt tiền chỉ rộng vài mét nhưng kéo rất sâu vào trong, thường có giếng trời ở giữa để lấy sáng và thông gió. Nhà cổ trong Phố Cổ thường lợp mái ngói âm dương, có gác lửng và cửa gỗ bản lề.
• Biệt thự Đông Dương (kiến trúc Pháp kết hợp bản địa): tường thường sơn vàng, cửa chớp gỗ sơn xanh, trần cao, mái ngói dốc, có ô văng hoặc mái hiên rộng để che mưa nắng nhiệt đới. Một số nhà có thêm họa tiết Á Đông như mái cong hay hoa văn truyền thống.
• Art Deco: khối nhà vuông vức, đường nét hình học, các gờ chạy ngang, góc nhà thường bo tròn ở các ngã tư. Mặt tiền đôi khi có ghi năm xây dựng, lan can sắt uốn theo họa tiết đơn giản.

1. Phố Cổ và 36 phố nghề

Tên các phố như Hàng Bạc, Hàng Đường hay Hàng Mã gắn với những nghề thủ công từng phục vụ kinh thành Thăng Long. Đây là nơi tốt nhất để quan sát nhà ống: chỉ cần đứng ở đầu một con ngõ là thấy các mặt tiền hẹp xếp sát nhau, sâu hun hút vào trong. Nhiều quán cà phê ở đây kéo dài qua nhiều lớp nhà, bạn sẽ đi qua giếng trời mới đến được chỗ ngồi phía sau.

2. Phố Hàng Bạc và phố Mã Mây

Hàng Bạc xưa là phố làm bạc và trang sức, đến nay vẫn còn nhiều tiệm vàng bạc. Phố Mã Mây gần đó có một ngôi nhà cổ được bảo tồn và mở cửa cho khách tham quan. Bạn nên vào xem cấu trúc nhà truyền thống với các lớp nhà, sân trong và cầu thang gỗ, rồi sang các quán gần đó để so sánh với những ngôi nhà đã được cải tạo.

3. Cửa Ô Quan Chưởng

Đây là cửa ô duy nhất còn lại của vòng thành Thăng Long xưa, được dựng lại vào đầu thế kỷ 19. Cổng xây gạch, có vọng lâu phía trên, cho thấy kiến trúc thời phong kiến hoàn toàn khác với những lớp nhà Pháp xây sau này. Nơi này nằm ở rìa phía đông Phố Cổ, tiện làm điểm xuất phát buổi sáng.

4. Nhà thờ Lớn và các phố quanh đó

Nhà thờ Lớn (nhà thờ Thánh Giuse) hoàn thành cuối thế kỷ 19 theo phong cách tân Gothic, nổi bật với hai tháp chuông và mặt tiền xám sẫm. Các phố nhỏ quanh nhà thờ có nhiều nhà kiểu Pháp đầu thế kỷ 20, một số quán ở đây có ban công nhìn thẳng ra quảng trường nhà thờ. Bạn nên chọn bàn trên tầng để vừa thấy trần cao bên trong, vừa thấy tháp chuông bên ngoài.

5. Hồ Hoàn Kiếm

Hồ là trục nối Phố Cổ ở phía bắc với khu phố Pháp ở phía nam. Sáng sớm và chiều muộn quanh hồ rất đông người tập thể dục và đi dạo. Cuối tuần, các tuyến phố quanh hồ thường thành phố đi bộ, rất thuận tiện cho gia đình có trẻ nhỏ.

6. Khu phố Pháp phía nam Hồ Hoàn Kiếm

Các phố như Tràng Tiền, Ngô Quyền, Lý Thái Tổ hay Hai Bà Trưng tập trung nhiều công trình thời Pháp và nhà Art Deco. Nhà hát Lớn Hà Nội, hoàn thành năm 1911, là điểm nhấn kiến trúc lớn nhất khu vực. Hãy chú ý các biệt thự góc phố với nhiều cửa sổ lớn: một số nơi nay đã thành quán cà phê, cho phép bạn bước vào bên trong thay vì chỉ ngắm từ ngoài.

7. Phố biệt thự Ba Đình (gợi ý mở rộng)

Nếu còn sức, bạn có thể đi tiếp sang khu Ba Đình, nơi các con phố rợp bóng cây như Phan Đình Phùng có nhiều biệt thự thời Pháp với sân vườn. Một số biệt thự được xây trước Chiến tranh thế giới thứ hai. Khu này thoáng hơn Phố Cổ, thích hợp để đi bộ chậm và chụp ảnh.

8. Tây Hồ

Khu Tây Hồ cách trung tâm một đoạn ngắn đi xe, có những quán cà phê lâu đời, có nơi đã hoạt động từ thập niên 1930. Ngồi bên hồ, gọi cà phê truyền thống và sữa chua là cách khép lại hành trình rất thư thả.

Gợi ý lộ trình nửa ngày (khoảng 3–4 tiếng)

1. Cửa Ô Quan Chưởng (sáng sớm), rồi đi bộ qua Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc để ngắm nhà ống và nhà cổ.
2. Nghỉ cà phê lần 1 trong một ngôi nhà ống hoặc biệt thự cổ ở Phố Cổ.
3. Đi xuống Hồ Hoàn Kiếm, rẽ sang Nhà thờ Lớn. Nghỉ cà phê lần 2 ở một quán có ban công nhìn ra nhà thờ.
4. Băng qua phía nam hồ sang Tràng Tiền, Nhà hát Lớn và các phố Art Deco quanh đó.
5. Buổi chiều, đi xe sang Tây Hồ hoặc Ba Đình nếu muốn ngắm thêm biệt thự.

Ẩm thực nên thử

• Cà phê trứng: món đặc trưng ra đời ở Phố Cổ, có lớp kem trứng đánh bông béo ngậy phủ lên cà phê đậm. Nhiều quán quanh Hồ Hoàn Kiếm phục vụ món này.
• Cà phê nâu, cà phê đen: cách uống truyền thống của người Hà Nội, có thể dùng nóng hoặc đá. Nếu không quen vị đậm, hãy nhờ quán pha nhạt hơn.
• Sữa chua: món ăn kèm phổ biến trong các quán cà phê lâu đời, nhất là ở Tây Hồ.
• Chả cá Lã Vọng: cá ướp nghệ nướng, xào trên chảo với thì là và hành, ăn cùng bún, lạc rang và mắm tôm. Món này bắt nguồn từ chính khu Phố Cổ.
• Phở, bún chả, bánh cuốn: dễ tìm khắp Phố Cổ, hợp làm bữa sáng hoặc bữa trưa giữa hai chặng đi bộ.
• Bia hơi phố Tạ Hiện: buổi tối rất đông vui, khách ngồi ghế nhựa thấp ngay trên vỉa hè, giá rẻ. Gia đình có trẻ nhỏ nên ghé sớm, trước giờ cao điểm.

Kinh nghiệm & lưu ý

• Quan sát trên cao: ở tầng trệt, mặt tiền thường bị biển hiệu che kín. Hãy nhìn lên tầng hai, tầng ba để thấy cửa chớp, ban công, gờ trang trí và mái ngói.
• Tôn trọng nhà dân: nhiều biệt thự cũ đã được chia thành nhiều căn hộ, vẫn có người ở. Đừng tự ý vào sân hay chụp ảnh vào trong nhà khi chưa được phép.
• Cầu thang dốc và hẹp: quán trong nhà ống thường có cầu thang gỗ hoặc xoắn khá dốc. Hãy để ý người già và trẻ nhỏ, đồ nặng nên để ở khách sạn.
• Kiểm tra trước khi đi: quán cà phê ở Hà Nội thay đổi khá nhanh, có quán đóng cửa hoặc chuyển chỗ. Nên xem đánh giá gần đây và giờ mở cửa trước khi đến.
• Gọi đồ là chỗ ngồi: mỗi người nên gọi ít nhất một món. Vào giờ cao điểm hoặc cuối tuần, các bàn ban công đẹp thường hết chỗ sớm.
• An toàn khi qua đường: xe máy rất đông. Hãy đi chậm, đều bước và không chạy đột ngột. Cẩn thận xe đi trên vỉa hè trong ngõ nhỏ.
• Trang phục: mặc kín đáo khi vào nhà thờ hoặc đền chùa, mang giày đi bộ êm. Mùa mưa nên mang theo ô hoặc áo mưa mỏng.