Hà Nội cho người yêu nghệ thuật: tranh tường, bảo tàng và làng nghề

Hà Nội không chỉ có hồ Gươm hay phố cổ rêu phong. Thành phố còn có những bức tranh tường dưới vòm cầu đường sắt, những bảo tàng lưu giữ các tác phẩm hội họa và điêu khắc qua các thời kỳ lịch sử, cùng các làng nghề gốm, lụa, giấy chỉ cách trung tâm một chuyến xe ngắn. Dù bạn chỉ có nửa buổi hay trọn hai ngày, vẫn có thể ghép một hành trình nghệ thuật vừa sức, hợp cả với gia đình có trẻ nhỏ lẫn khách quốc tế lần đầu đến Việt Nam.

Thời điểm đẹp nhất

• Mùa thu (khoảng tháng 9 đến tháng 11) là lúc dễ chịu nhất. Trời mát, ít mưa, rất hợp để đi bộ ngắm tranh tường và ghé làng nghề ngoại thành.
• Mùa xuân (khoảng tháng 2 đến tháng 4) se lạnh, đôi khi có mưa phùn và độ ẩm cao. Bạn vẫn đi lại thoải mái, nhưng giấy dó và đồ gốm phơi ngoài trời ở làng nghề sẽ khô chậm hơn.
• Mùa hè (tháng 5 đến tháng 8) nóng và hay có mưa rào. Nên dồn các điểm ngoài trời vào sáng sớm hoặc chiều muộn, còn giữa trưa thì vào bảo tàng có máy lạnh.
• Mùa đông (tháng 12 đến tháng 1) lạnh và hanh, ánh sáng dịu, hợp để chụp ảnh tranh tường. Nhớ mang áo ấm khi ra làng nghề ven sông.
• Nên tránh các ngày cao điểm như Tết Nguyên đán, vì nhiều xưởng thủ công nghỉ và bảo tàng có thể đổi giờ mở cửa.

Di chuyển

Trong nội thành: Khu phố cổ, hồ Hoàn Kiếm, đường Phùng Hưng và phần lớn các bảo tàng nằm khá gần nhau, đi bộ kết hợp xích lô hoặc xe công nghệ là tiện nhất. Xe buýt nội đô rẻ nhưng cần thời gian làm quen tuyến.

Ra làng nghề:

• Bát Tràng thuộc huyện Gia Lâm, bên kia sông Hồng. Đi ô tô hoặc taxi mất khoảng 30 phút đến một giờ tùy giao thông, và có tuyến xe buýt từ trung tâm.
• Vạn Phúc nằm ở quận Hà Đông, phía tây nam thành phố. Bạn có thể đi taxi hoặc xe công nghệ, hoặc kết hợp tuyến đường sắt đô thị Cát Linh – Hà Đông rồi đi tiếp một đoạn ngắn.
• Làng làm giấy dó: các tour trải nghiệm thường đưa khách đến làng ở khu vực Hòa Bình cũ. Đường đi khá xa, nên dành nguyên một ngày.

Gợi ý sắp xếp để đỡ đi lại:

• Nửa ngày: tranh tường Phùng Hưng, sau đó Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, kết thúc bằng một suất múa rối nước gần hồ Gươm.
• Một ngày: sáng đi Bát Tràng, trên đường về dừng ở con đường gốm sứ ven đê sông Hồng. Chiều tham quan Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, tối xem múa rối nước.
• Hai ngày: ngày đầu dành cho nội thành với tranh tường, các bảo tàng và không gian nghệ thuật đương đại. Ngày thứ hai chọn một làng nghề: Bát Tràng (phía đông) hoặc Vạn Phúc (phía tây nam). Hai làng nằm ở hai hướng ngược nhau nên không nên gộp vào cùng một buổi.

Điểm tham quan nổi bật

Tranh tường đường Phùng Hưng

Dọc phố Phùng Hưng, các vòm cầu đường sắt cũ được vẽ những bức tranh lớn về đời sống Hà Nội xưa: gánh hàng rong, xe đạp, mái nhà phố cổ. Thỉnh thoảng nơi đây có trò chơi dân gian hoặc biểu diễn nhỏ. Đây là điểm khởi đầu nhẹ nhàng, miễn phí và trẻ em rất thích.

Con đường gốm sứ ven sông Hồng

Bức tranh gốm mosaic ngoài trời này chạy dài nhiều km dọc tuyến đê. Công trình được thực hiện nhân dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long (2010) và từng được ghi nhận kỷ lục thế giới. Các mảng gốm kể chuyện lịch sử, văn hóa qua nhiều thời kỳ. Đường xe chạy đông, vì vậy nên ngắm ở những đoạn có vỉa hè rộng và để ý an toàn.

Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Bảo tàng đặt trong một tòa nhà thời Pháp, trước đây từng là trường nội trú nữ sinh Công giáo. Các phòng trưng bày đi qua hội họa Việt Nam từ thế kỷ 19 đến hiện đại, có tranh sơn mài, sơn dầu, lụa và cả tượng cổ. Bạn nên dành ít nhất 1,5–2 giờ để xem cho trọn.

Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam

Nơi đây trưng bày trang phục, trang sức, đồ sơn mài và điêu khắc gắn với đời sống phụ nữ các dân tộc Việt Nam. Bảo tàng rất hợp để so sánh màu sắc, hoa văn trang phục giữa các dân tộc. Phía trên còn có một không gian nghệ thuật nhỏ, đáng ghé thêm.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Bảo tàng nổi bật với bộ sưu tập điêu khắc Chăm Pa và nhiều hiện vật chạm khắc cổ. Kiến trúc tòa nhà, pha trộn phong cách Đông Dương, cũng là một tác phẩm đáng chiêm ngưỡng. Đừng đi vội, vì càng xem chậm càng thấy hay.

Không gian nghệ thuật đương đại và nghệ thuật số

Hà Nội có một số gallery đương đại đặt trong biệt thự kiểu Pháp, thường mở triển lãm, tọa đàm và workshop. Thành phố cũng từng có dự án nghệ thuật số đặt tác phẩm âm thanh và video tại nhiều địa điểm công cộng, người xem cần tải ứng dụng và đeo tai nghe để trải nghiệm. Hãy kiểm tra lịch sự kiện trước khi đi.

Làng gốm Bát Tràng

Làng gốm có lịch sử nhiều thế kỷ, với chợ gốm họp hằng ngày và hàng loạt xưởng cho khách tự nặn, vuốt, vẽ gốm. Đây là hoạt động được các gia đình yêu thích nhất. Sản phẩm thường phải nung xong mới mang về được, nên hỏi trước thời gian nhận hàng.

Làng lụa Vạn Phúc và trải nghiệm giấy dó

Vạn Phúc nổi tiếng với những tấm lụa dệt hoa văn tinh xảo. Bạn có thể xem khung dệt hoạt động và chọn khăn, vải làm quà. Còn giấy dó thì nay chỉ còn ít làng phía Bắc làm. Quy trình vẫn theo lối cũ: ngâm vỏ cây, giã, lọc bột rồi phơi nắng. Ngay trong nội thành cũng có nơi bán giấy dó thủ công và mở lớp trải nghiệm ngắn.

Bonus: Đừng bỏ qua một suất múa rối nước ở các nhà hát quanh hồ Hoàn Kiếm. Hãy dạo thêm 36 phố phường với những tên phố như Hàng Bạc, Hàng Quạt, nhắc nhớ thời các phường nghề tụ họp buôn bán.

Ẩm thực nên thử

• Phở bò, phở gà: dễ tìm khắp phố cổ, hợp cho bữa sáng trước khi bắt đầu hành trình.
• Bún chả: món trưa quen thuộc của người Hà Nội, thịt nướng than ăn kèm nước chấm chua ngọt và rau sống.
• Bánh cuốn, bún thang, bún riêu: nhẹ bụng, hợp với những buổi đi bảo tàng.
• Chả cá: món đặc trưng, nên ăn theo nhóm hoặc cả gia đình.
• Cà phê trứng, chè, kem: để nghỉ chân buổi chiều quanh hồ Gươm và phố cổ.
• Khu vực nên ăn: phố cổ và quanh hồ Hoàn Kiếm có nhiều lựa chọn nhất. Khu quanh các bảo tàng phía nam hồ có quán ăn trưa yên tĩnh hơn. Khi ra Bát Tràng hay Vạn Phúc, hãy thử cơm bình dân hoặc bún, phở ngay trong làng.

Kinh nghiệm & lưu ý

• Kiểm tra giờ mở cửa và ngày nghỉ của bảo tàng trước khi đi. Nhiều bảo tàng nghỉ trưa hoặc đóng cửa một ngày trong tuần.
• Đặt workshop trước, nhất là lớp làm giấy dó, vẽ gốm theo nhóm hay tour làng nghề, để chắc chắn có chỗ và có người hướng dẫn tiếng Anh nếu cần.
• Mang theo tiền mặt mệnh giá nhỏ khi ra làng nghề. Một số xưởng nhỏ chưa nhận thanh toán thẻ.
• Khi mua gốm, nhờ người bán bọc kỹ. Nếu mang đi máy bay, nên để trong hành lý xách tay hoặc chọn dịch vụ gửi hàng.
• Tôn trọng không gian chung: hỏi trước khi chụp ảnh nghệ nhân đang làm việc. Ở bảo tàng, tuân thủ quy định về đèn flash.
• Cẩn thận khi đi bộ ở khu vực tranh tường và con đường gốm sứ, vì xe máy, ô tô chạy sát lề.
• Đi cùng trẻ nhỏ: ưu tiên tranh tường, vẽ gốm và múa rối nước. Các bảo tàng lớn nên chọn vài phòng tiêu biểu thay vì cố xem hết.