Lịch trình Ninh Bình 1 ngày: Non Nước, chùa Lương và động Địch Lộng

Lịch trình này dành cho những ai đã đi Tràng An, Tam Cốc và muốn khám phá một Ninh Bình lắng đọng hơn, ít đông đúc hơn. Chỉ cần một ngày trọn vẹn, bạn có thể ghé ba điểm giàu chiều sâu lịch sử. Cuối năm (khoảng tháng 11–12) là lúc trời khô ráo, mát mẻ, rất hợp để leo bậc đá và dạo chùa.

Tổng quan hành trình

Tuyến đi gồm ba điểm, xếp theo thứ tự để vừa tránh nắng gắt vừa hạn chế đi vòng:

• Động Địch Lộng (xã Gia Trấn): hang động gắn với chùa, nổi tiếng với tiếng gió thổi như tiếng sáo.
• Núi Non Nước (phường Hoa Lư): ngọn núi bên ngã ba sông Vân và sông Đáy, nơi có hệ thống văn bia ma nhai vừa được UNESCO ghi danh là di sản tư liệu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
• Chùa Lương – chùa Trăm Gian (xã Hải Anh): ngôi chùa cổ quy mô 100 gian, nằm ở phía đông nam tỉnh, khá xa trung tâm.

Cách di chuyển chính: nên thuê xe riêng có tài xế hoặc tự lái ô tô, vì chùa Lương cách khu trung tâm khá xa và phương tiện công cộng không thuận tiện. Nếu đi xe máy, hãy cân nhắc sức khỏe vì tổng quãng đường trong ngày khá dài. Gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi nên chọn ô tô.

Gợi ý chung: xuất phát từ khu trung tâm Ninh Bình (nơi phần lớn du khách lưu trú khi đi Tràng An), đi Địch Lộng trước, quay về Non Nước, ăn trưa rồi chạy xuống chùa Lương vào buổi chiều.

Ngày 1: Địch Lộng – Non Nước – chùa Lương

Sáng (khoảng 7h30–11h00)

Động Địch Lộng (khoảng 1,5–2 giờ). Đến sớm để leo bậc lúc trời còn mát. Từ chùa Hạ dưới chân núi, bạn sẽ vượt khoảng 105 bậc đá để lên cửa động. Động gồm ba hang thông nhau; khi có gió lùa qua, âm thanh vang lên như tiếng sáo – đó cũng là ý nghĩa của tên gọi: “địch” là sáo, “lộng” là gió. Tương truyền hang được phát hiện vào khoảng năm 1739, chùa hình thành sau đó một năm. Vua Minh Mạng từng ban danh xưng “Nam thiên đệ tam động”, và quần thể động – chùa được xếp hạng Di tích cấp quốc gia năm 1990.

Núi Non Nước (khoảng 1–1,5 giờ). Từ Địch Lộng, quay về khu trung tâm để thăm Non Nước. Ngọn núi nhỏ này từng là đồn tiền tiêu bảo vệ kinh thành Hoa Lư vào thế kỷ X. Điểm nhấn là 43 văn bia ma nhai khắc trên vách đá, gồm 37 bia chữ Hán – Nôm và 6 bia chữ Quốc ngữ; bia sớm nhất khắc năm 1343, muộn nhất năm 1934. Trong đó có hàng chục bài thơ của các danh nhân qua nhiều thời kỳ. Đây là di sản tư liệu đầu tiên của Ninh Bình được ghi danh ở cấp khu vực, nên rất đáng để dành thời gian quan sát kỹ. Đứng trên núi, bạn có thể ngắm dòng sông Đáy uốn quanh thành phố.

Trưa (khoảng 11h30–13h00)

Ăn trưa tại khu trung tâm Ninh Bình. Đây là dịp thử các món đặc sản quen thuộc như dê núi, cơm cháy, hoặc các món cá, gỏi theo mùa. Sau bữa trưa, nghỉ ngơi ngắn rồi lên xe đi chùa Lương; quãng đường mất khoảng 1,5 giờ hoặc hơn tùy tình hình giao thông.

Chiều (khoảng 14h30–17h00)

Chùa Lương – chùa Trăm Gian (khoảng 1,5–2 giờ). Ngôi chùa được khởi dựng khoảng cuối thế kỷ XV, trùng tu lớn vào cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, và được xếp hạng di tích quốc gia năm 1990. Khuôn viên chia làm hai khu, mỗi khu 49 gian, phía trước có hồ bán nguyệt. Hãy dành thời gian ngắm:

• Kiến trúc gỗ lim chạm rồng với nhiều thế khác nhau như rồng chầu mặt nguyệt, rồng cuốn thủy.
• Khoảng 40 văn bia, trong đó có bia vuông tạc tượng Tứ Tổ và bia tròn ghi công.
• Giếng cổ được xếp từ cối đá, nước trong mát quanh năm.
• Cặp cây muỗm cổ thụ cao khoảng 25 m, được công nhận Cây Di sản.

Nếu còn thời gian, ghé cầu Ngói chợ Lương – cây cầu 9 gian lợp ngói bắc qua sông Trung Giang, rất hợp để chụp ảnh lúc chiều muộn.

Tối (khoảng 17h30 trở đi)

Quay về khu trung tâm Ninh Bình để nghỉ, hoặc đi thẳng về Hà Nội nếu bạn kết thúc chuyến đi – chùa Lương cách Hà Nội khoảng hơn 2 giờ lái xe. Buổi tối cuối năm trời se lạnh, một bữa lẩu hay món nướng nóng hổi sẽ là cái kết dễ chịu cho một ngày nhiều trải nghiệm.

Phương án đảo chiều

Nếu bạn đi từ Hà Nội xuống trong ngày, có thể làm ngược lại: sáng sớm ghé chùa Lương, trưa về trung tâm Ninh Bình, chiều thăm Non Nước và Địch Lộng, rồi về Hà Nội. Lưu ý leo Địch Lộng buổi chiều sẽ mỏi hơn và ánh sáng trong hang yếu hơn.

Chi phí tham khảo

Các mức dưới đây chỉ mang tính tham khảo, có thể thay đổi theo thời điểm và nhà cung cấp:

• Thuê ô tô 4–7 chỗ kèm tài xế cả ngày: khoảng 1.200.000–2.000.000 đồng/xe, tùy loại xe và quãng đường.
• Vé tham quan: các điểm chùa thường không thu vé hoặc chỉ thu phí thấp; một số nơi có thể thu phí gửi xe hoặc dịch vụ.
• Gửi xe: khoảng 10.000–40.000 đồng/lượt tùy phương tiện.
• Ăn trưa: khoảng 100.000–250.000 đồng/người.
• Công đức, hương hoa: tùy tâm.

Tổng chi phí cho một nhóm 4 người đi ô tô thuê thường rơi vào khoảng 500.000–800.000 đồng/người (chưa gồm lưu trú).

Lưu ý

• Trang phục lịch sự khi vào chùa: che vai và đầu gối, mang giày dép đế bám để leo bậc đá ở Địch Lộng và Non Nước.
• Mang áo khoác mỏng vì sáng sớm và chiều tối cuối năm khá lạnh; trong hang có thể ẩm và trơn.
• Đèn pin hoặc điện thoại sạc đầy giúp quan sát rõ hơn trong hang và đọc chữ trên vách đá.
• Tránh ngày rằm, mùng một và dịp lễ hội nếu muốn yên tĩnh; lễ hội chùa Lương diễn ra từ 13 đến 16 tháng 3 âm lịch, rất đông người.
• Không chạm, vẽ hay leo lên văn bia ma nhai; đây là di sản tư liệu dễ bị tổn hại.
• Với khách quốc tế, nên đi cùng hướng dẫn viên hoặc chuẩn bị tài liệu dịch vì phần lớn văn bia viết bằng chữ Hán – Nôm.