ietnamGuideCẩm nang người Việt
Ẩm thực

Phở Hà Nội và phở miền Nam: cách gọi món đúng khẩu vị

Lần đầu ăn phở ở Việt Nam? So sánh phở Hà Nội và phở miền Nam, cách nêm chanh ớt, chọn thịt, chọn sợi và gọi món ở Hà Nội như người bản địa.

Nhiều người cho rằng phở ở đâu cũng giống nhau. Thực ra, một bát phở ở Hà Nội và một tô phở ở Sài Gòn khác nhau từ nước dùng, rau ăn kèm cho tới cách nêm nếm tại bàn. Bài này giúp bạn hiểu hai phong cách phở và biết gọi món ở Hà Nội sao cho vừa miệng, kể cả khi đi cùng trẻ nhỏ hay lần đầu đến Việt Nam.

Phở Bắc và phở Nam khác nhau ở đâu?

Nguồn gốc

Theo cách lý giải phổ biến, phở hình thành ở miền Bắc vào khoảng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, thời Pháp thuộc. Khi đó thịt bò được tiêu thụ nhiều hơn, xương bò dư dả và trở thành nguyên liệu nấu nước dùng. Nhiều tài liệu cho rằng phở có liên hệ với vùng Nam Định và món xáo trâu, sau đó phát triển mạnh ở Hà Nội. Sau năm 1954, nhiều người miền Bắc di cư vào Nam mang theo món ăn này. Phở dần được "bản địa hoá" theo khẩu vị phương Nam: ngọt hơn, nhiều rau và nhiều nước chấm hơn.

Nước dùng

  • Phở Hà Nội: nước dùng trong, vị thanh, ngọt từ xương bò ninh lâu. Mùi hồi, quế, đinh hương, gừng và hành nướng chỉ thoang thoảng. Người Hà Nội coi trọng việc nếm nước dùng nguyên bản trước khi thêm gì vào.
  • Phở miền Nam: nước dùng thường đậm và ngọt hơn, đôi khi màu sẫm hơn. Thực khách hay tự pha thêm tương đen và tương ớt ngay trong tô.

Rau và gia vị ăn kèm

  • Ở Hà Nội: trên bàn thường chỉ có chanh hoặc quất, ớt tươi thái lát, giấm tỏi ớt và tương ớt. Hành lá, rau mùi và hành tây đã được cho sẵn vào bát. Đĩa rau sống lớn gần như không xuất hiện.
  • Ở miền Nam: tô phở đi kèm đĩa rau đầy đặn gồm giá sống hoặc giá trụng, húng quế, ngò gai, đôi khi có rau om, kèm chanh, ớt, tương đen và tương ớt.

Một khác biệt nhỏ nhưng thú vị: người Bắc gọi "bát phở", người Nam gọi "tô phở". Sợi phở Hà Nội thường mềm, bản vừa. Nhiều nơi ở miền Nam dùng sợi nhỏ hơn.

Món nên thử

Phở bò tái

Đây là món nhập môn. Thịt bò thái mỏng, để tái, được chần qua hoặc chan nước dùng sôi lên trên nên vẫn hồng và mềm. Vị ngọt của thịt hoà với nước dùng thanh. Người Hà Nội ăn phở chủ yếu vào bữa sáng, nhưng nhiều quán bán đến trưa hoặc tối. Bạn dễ tìm món này khắp khu phố cổ và các quận trung tâm như Hoàn Kiếm, Ba Đình, Hai Bà Trưng.

Phở tái chín, nạm, gầu

Nếu chưa quen ăn thịt tái, hãy gọi phở chín, tức thịt bò luộc chín thái mỏng. Bạn cũng có thể gọi tái chín để thử cả hai. Muốn đậm vị hơn thì chọn:

  • Nạm: phần thịt bụng có lẫn gân mỏng, dai nhẹ.
  • Gầu: phần thịt ức có mỡ giòn, béo thơm, rất được người sành ăn ưa chuộng.
  • Gân: giòn sần sật.
  • Sách: dạ dày bò, giòn, dành cho người thích khám phá.

Gia đình có trẻ nhỏ nên chọn chín hoặc nạm, vì thịt mềm và dễ ăn.

Phở tái lăn

Đây là đặc sản kiểu Hà Nội. Thịt bò được xào nhanh trên lửa lớn với gừng, tỏi rồi mới cho vào bát, nên có mùi thơm khói nhẹ và nước dùng hơi váng mỡ. Vị đậm và ấm, rất hợp vào sáng mùa đông. Món này phổ biến ở khu phố cổ.

Phở gà

Phở gà ra đời muộn hơn phở bò nhưng nay đã thành lựa chọn quen thuộc. Nước dùng ninh từ xương gà, trong và nhẹ, ăn với thịt gà xé, lá chanh thái chỉ và hành. Bạn có thể yêu cầu thịt đùi hoặc thịt lườn, có da hoặc không da. Đây là lựa chọn tốt cho người không ăn thịt bò hoặc muốn bữa sáng nhẹ nhàng. Phở gà có nhiều ở phố cổ và khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm.

Phở trộn

Đây là phở không chan nước. Sợi phở được trộn với thịt gà hoặc thịt bò, rau thơm, lạc rang, hành phi và nước sốt chua ngọt. Món ăn mát và nhẹ, rất hợp vào ngày hè oi bức hoặc bữa trưa. Nhiều quán phở gà bán kèm phở trộn.

Phở cuốn

Bánh phở được để nguyên tấm, cuốn thịt bò xào, rau xà lách và rau thơm, rồi chấm nước mắm chua ngọt. Món này thích hợp để ăn chơi buổi chiều tối hoặc ăn theo nhóm. Khu vực nổi tiếng nhất là quanh hồ Trúc Bạch và phố Ngũ Xã (quận Ba Đình).

Phở chiên phồng và phở xào

Cũng ở khu Ngũ Xã, bạn có thể thử phở chiên phồng: bánh phở cắt miếng vuông, chiên phồng giòn bên ngoài và dẻo bên trong, phủ thịt bò xào rau cải. Phở xào là sợi phở xào với thịt bò và rau. Cả hai món hợp với bữa tối, nhất là khi trẻ con không thích ăn món nước.

Phở sốt vang

Thịt bò được hầm mềm với gia vị và rượu vang, nước dùng màu nâu đỏ, đậm đà, phảng phất hơi hướng ẩm thực Pháp. Món này hay ăn kèm bánh mì hoặc bánh phở. Món không phổ biến bằng phở bò truyền thống nhưng có ở một số quán trong khu phố cổ, đáng thử nếu bạn ở Hà Nội vài ngày.

Mẹo thưởng thức

Cách gọi món ở Hà Nội

  • Cấu trúc đơn giản: "Cho một bát phở + loại thịt". Ví dụ: "Cho một bát phở tái", "hai bát phở gà", "một tái chín, một gầu".
  • Muốn tuỳ chỉnh thì dùng các câu như: "không hành", "ít bánh, nhiều thịt", "nhiều nước", "thêm nước béo" (phần mỡ nổi của nồi nước dùng, vị béo thơm).
  • Gọi thêm trứng chần, tức trứng gà thả vào bát, hoặc quẩy để chấm vào nước phở.
  • Nhiều quán có "bát đặc biệt" gồm nhiều loại thịt, phù hợp nếu bạn muốn thử hết một lần.
  • Ở quán đông khách, bạn thường gọi và trả tiền ngay tại quầy, rồi tự tìm chỗ ngồi.

Nêm nếm đúng kiểu

  • Nếm nước dùng trước, sau đó mới thêm chanh, ớt.
  • Bắt đầu với vài giọt chanh và vài lát ớt. Giấm tỏi ớt giúp vị thanh hơn, nhưng đừng cho quá tay.
  • Ở Hà Nội đừng ngạc nhiên nếu không có tương đen hay đĩa rau to. Đó là phong cách địa phương chứ không phải quán "thiếu đồ".
  • Khi vào miền Nam, hãy thử thêm giá, húng quế, ngò gai và một chút tương đen để cảm nhận sự khác biệt.

Giờ ăn

  • Sáng sớm đến khoảng 9–10 giờ là lúc nước dùng ngon và đông vui nhất. Nhiều quán vỉa hè mở từ rất sớm và có thể nghỉ khi hết nồi.
  • Một số quán bán cả trưa và tối. Phở cuốn, phở xào và phở chiên phồng thường đông vào buổi tối.

Giá tham khảo

Tại thời điểm viết, một bát phở bò hoặc phở gà ở Hà Nội thường có giá khoảng 40.000–80.000 đồng. Quán vỉa hè rẻ hơn, quán nổi tiếng hoặc bát đặc biệt có thể cao hơn. Trứng chần, quẩy và đĩa phở cuốn được tính thêm. Nên mang theo tiền mặt mệnh giá nhỏ, dù nhiều nơi đã nhận chuyển khoản qua mã QR.

Lưu ý cho gia đình và khách quốc tế

  • Ghế ở quán vỉa hè thường thấp, bàn nhỏ. Với trẻ em, hãy xin một bát nhỏ để chia phở cho dễ ăn.
  • Nếu dị ứng hoặc ăn kiêng, hãy nói rõ với người bán, ví dụ "không ăn thịt bò" hay "không ớt".
  • Phở ăn khi còn nóng mới ngon. Đừng để bát nguội quá lâu.

Lời kết

Phở Hà Nội mộc mạc, thanh và tinh tế. Phở miền Nam phóng khoáng, nhiều rau và đậm vị hơn. Không có phiên bản nào "đúng" hơn, chỉ có phiên bản hợp khẩu vị bạn hơn. Hãy bắt đầu ngày đầu tiên ở Hà Nội bằng một bát phở tái nóng hổi, rồi khi vào Nam thì gọi một tô phở với đĩa rau đầy để tự mình so sánh.

Đánh giá bài viết
Chia sẻ:

Bình luận